DNA-onderzoek
DNA-onderzoek is niet meer weg te denken uit de vogelwereld en inmiddels ook onlosmakelijk verbonden met onze Nederlandse ‘lijsten’. Het speelt een steeds belangrijkere rol bij determinatievraagstukken, het vaststellen van hybriden en de onderbouwing van zeldzaamheden, en vormt daarmee een waardevolle aanvulling op veldkenmerken en documentatie. Denk bijvoorbeeld aan roodborsttapuiten, grasmussen, gele kwikstaarten, tjiftjaffen en vliegenvangers, maar ook aan eiders, braamsluipers en tapuiten.
Jarenlang is dit onderzoek pro bono uitgevoerd voor Dutch Birding door prof. dr. Peter de Knijff, aan wie wij grote dank verschuldigd zijn. Niet alleen voor het verrichten van het onderzoek zelf, maar ook voor het toegankelijk en ‘populair’ maken van DNA-onderzoek en het beschikbaar stellen van de resultaten. Inmiddels geniet Peter de Knijff van een welverdiend pensioen (waarbij velen na hun pensionering nog minstens zo actief blijven), waardoor de continuïteit van het DNA-onderzoek dreigde te stagneren….
Nieuw DNA
Gelukkig was daar dr. Ken Kraaijeveld! Ken is werkzaam bij Hogeschool Leiden en doet genetisch onderzoek bij het Leiden Center for Applied Biosciences (LCAB), het kenniscentrum van de faculteit Science and Technology van Hogeschool Leiden. Het Kenniscentrum LCAB bestaat uit verschillende onderzoeksgroepen, waaronder de onderzoeksgroep Environmental Metagenomics (EM) onder leiding van dr. Arjen Speksnijder. Deze onderzoeksgroep vormt een gezamenlijk lectoraat van Hogeschool Leiden en Naturalis Biodiversity Center en ontwikkelt nieuwe methoden om complexe biologische ecosystemen in lucht, water en bodem, evenals bij mens en dier, snel en nauwkeurig in kaart te brengen. Meer weten of vragen over biodiversiteitsonderzoek bij Hogeschool Leiden, Kenniscentrum LCAB? Neem contact op via lcab@hsleiden.nl.
Binnen deze onderzoeksgroep heeft Ken, samen met studenten, de mogelijkheid om DNA-samples te analyseren, waaronder ook samples ten behoeve van Dutch Birding. Hij heeft inmiddels al onderzoek verricht, onder andere aan de Koningseider van Knokke en de aangespoelde Geelkruinkwak bij Ouddorp. Ondertussen hebben Dutch Birders uiteraard ook niet stilgezeten en zijn er veel samples uit andere gevallen verzameld. Een deel van de collectie die bij Peter/Naturalis lag, is overgebracht naar het LCAB. Dutch Birding is Ken zeer dankbaar voor het opvullen van het gat dat dreigde te ontstaan. Graag willen wij nu een structurele samenwerking opzetten met het LCAB om DNA-analyse voor de voorzienbare toekomst veilig te stellen.
DNA-fonds
Dit kunnen wij nu realiseren in samenwerking met het Kenniscentrum LCAB, met behulp van een financiële bijdrage van onze kant. Het bestuur heeft daarom, ten behoeve van de financiering, een DNA-fonds opgericht. Met dit DNA-fonds wil Dutch Birding waarborgen dat er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn voor dit onderzoek. Gezien de huidige financiële situatie binnen DBA is het op dit moment niet mogelijk dit zonder de steun van onze achterban te bekostigen.
Het nut van DNA-onderzoek zal voor geen enkele Dutch Birder, twitcher, veldvogelaar of zelfontdekker ter discussie staan: zonder dit onderzoek zou de Kleine Sprinkhaanzanger bij niemand op de lijst hebben gestaan, waren braamsluipers specjes gebleven en zouden sommige tjiftjaffen nog altijd als Iberische te boek staan.
Dutch Birding vraagt daarom iedereen die de vereniging, of specifiek dit DNA-onderzoek, een warm hart toedraagt om een donatie te doen aan het DNA-fonds. Onderaan dit artikel vind je een link waarmee je zelf een bedrag kunt invullen en rechtstreeks kunt doneren aan het DNA-fonds. De link ziet eruit als een standaard betaalverzoek. Let op: deze link wordt handmatig elke 30 dagen vernieuwd; mocht deze onverhoopt een keer niet werken, laat het ons dan gerust weten.
Ter illustratie van de kosten: het analyseren van één DNA-sample (één sample staat voor één geval en kan bijvoorbeeld meerdere poepjes van een Grote Vale Spotvogel omvatten) kost €100,-. De analyses worden uitgevoerd in batches van 24 samples, wat neerkomt op €2400,- per batch.
ANBI-status DB
Daarnaast beschikt Dutch Birding over een zogeheten ANBI-status. Dat betekent dat wij door de Belastingdienst zijn erkend als Algemeen Nut Beogende Instelling. Dankzij deze status is je donatie (deels) fiscaal aftrekbaar van de inkomstenbelasting. Zo draag je niet alleen bij aan het werk van Dutch Birding, maar profiteer je ook zelf van een belastingvoordeel. Kijk hier dus even goed naar, mocht je nog wat minder willen afdragen aan Vadertje Staat en meer willen afdragen aan Moedertje Dutch Birding!
Praktisch
Verder voor de praktische orde: het is van belang dat je vóórdat je een sample naar het Kenniscentrum LCAB opstuurt, dit eerst aan Ken laat weten en de data aanlevert die bij het sample hoort. Dit zijn onder andere: verzameldatum, coördinaten en verzamelaar aangevuld met een korte toelichting van de veldsituatie en eventueel fotomateriaal. Dat kan via ken.kraaijeveld@dutchbirding.nl
Bij bevestiging van Ken, zal Ken het bestuur van Dutch Birding een seintje geven. Het bestuur zal vervolgens ervoor zorgen dat jou een speciale envelop ter versturing van biologische materialen toekomt. Stuur het sample vervolgens in de speciale envelop op naar het Kenniscentrum.
Meerdere samples kunnen in de envelop meegestuurd worden.
Hogeschool Leiden
Ta.v. Kenniscentrum LCAB, Environmental Metagenomics
Antwoordnummer 10356
2300 WB Leiden
Binnenkort zal er een los artikel worden gepubliceerd over het 'hoe en wat' over het verzamelen van materiaal en het juist verzenden van samples.
DB-Poepkit
DB lanceert namelijk ook binnenkort een heuze poepkit! Er zal een pakketje samengesteld worden met daarin alle benodigdheden om een poepje (of veertje) te verzamelen en deze zo goed en snel mogelijk bij het Kenniscentrum LCAB bezorgd te krijgen. De details zullen we binnenkort publiceren, maar het bestuur hoopt met deze merchandise ook extra inkomen te generen die rechtstreeks in het DNA-fonds gestort zullen worden. Op de Dutch Birding Vogeldag 2026 zullen de eerste poepkitjes verkrijgbaar zijn.
Of via de QR-code Of maak een donatie over op NL95 INGB 0000 1506 97 t.n.v. Stichting Dutch Birding Association, o.v.v. naam en opmerking 'DNA-fonds'!